A exposición “que ten lugar na Residencia de Estudantes, e que estará ata o 2 de Marzo do 2008, insiste de novo en expulsar da súa análise histórica á JAE da Fronte Popular, durante a Guerra Civil.
Aínda que é verdade que o profesor José Manuel Sanchez Rón , un dos comisarios de devandita exposición, pasa no bico dos pés sobre devandito período , non dá en absoluto unha visión de conxunto , pois só informa dalgúns nomeamentos, e o funcionamento dalgunhas institucións(Centro de Estudos Históricos, Laboratorio matemático, Instituto Cajal) pero non de todas as actividades que tiveron lugar entre Madrid , Valencia e Barcelona. Están ausentes da súa análise por unha banda a actividade da Residencia de Señoritas en Valencia, o Instituto Escola, O Museo Nacional de Ciencias Naturais , os Laboratorios tamén en Valencia, e posteriormente toda a colaboración co Institut D´Estudis Catalans en Barcelona, ao que só facer unha referencia, e doutra banda , todos os científicos e intelectuais , ademais de persoal auxiliar ,que nesas durísimas condicións colaboraron incondicionalmente para apoiar ao goberno lexítimo da República.

E tempo non lles faltou aos organizadores, pois desde que se publicou unha carta miña ao Director no diario O País, o 13 de Marzo (no inxenuo suposto de que non o sabían desde fai moitos anos) onde advertía do esquecemento deste período da JAE por parte das Institucións, tiveron tempo os investigadores que participan en devandita Exposición en estudar os numerosos documentos que existen sobre o tema, moitos xa dixitalizados.
No apartado dos “Protagonistas”, a ausencia da JAE da Fronte Popular é total e en ningún,( excepto o de Ignacio Bolívar) dos seus integrantes aparece esta etapa en o seu perfil biográfico :Teriamos o caso de Tomás Navarro Tomás, Jose Royo Gómez, Luís Calandre, Manuel Sánchez Arcas ,Antonio de Zulueta, entre outros.
E é que decididamente non queren resaltar a simpatía de todos estes intelectuais e científicos pola República, xa que por exemplo na biografía de Luís Calandre no canto de dicir que dirixiu un Hospital de Carabineros na Guerra, nome polo que sempre se lle coñeceu, substitúeno por centro “ de asistencia clínica” e na biografía de Juan Negrín, esquécense que foi Ministro de Facenda, e Presidente do Goberno, o cal dá que pensar.
Con ese anti -republicanismo manifesto, é difícil que recoñecesen en devandita Exposición , que xusto debaixo dela, no subsolo existe desde 1937-39 un Refuxio antiaéreo construído pola República a través do Instituto de Carabineros, para protexer aos enfermos do Hospital de Carabineros que estaba instalado na Residencia de Estudantes e aos que habitaban no “Outeiro dos Chopos”, e iso que xa en 1987 a petición do que era Director da Residencia, José García –Velasco, o CSIC encargo ao estudo de arquitectos Jerónimo Junquera-Pérez Pita a redacción dun Plan de ordenación e unha vez realizado o “Plan Director do Outeiro dos Chopos” encomendóuselle ao mesmo estudo de arquitectos a rehabilitación da Residencia , que incluía a construción dun subterráneo que uniría entre si os tres pavillóns e o Transatlántico. Non cabe dúbida que viron o Refuxio. Deste Refuxio e do Hospital ao que servía saíu un artigo no xornal O País, o 9 de Agosto do 2007 escrito por Rafael Fraguas con datos que eu lle fornecín.
A confusión que vén reinando na Conmemoración do Centenario da JAE, durante todo o ano 2007 queda claramente plasmada na seguinte afirmación:
“E aínda que a JAE non sobreviviu á Guerra Civil porque foi disolta por un Decreto franquista en 1938, o seu labor continuou na zona republicana” segundo escribe ao principio do Catálogo Mercés Cabrera Calvo Sotelo, Ministra de Educación e Ciencia.
Ao que eu contraporía:
“que dito Decreto franquista era inexistente, dado que ao estar emitido por un goberno ilegal e ilexítimo, o de Burgos, todas as súas consecuencias eran nulas, e senón o que sería ilegal sería o nomeamento do meu avó Luís Calandre en outubro do 1938 polo goberno lexítimo da República, como Subdelegado da JAE en Madrid “
Como ben din os autores da Exposición e do seu catálogo , a JAE estivo inspirada na Institución Libre de Ensino ,organización privada e laica, e moitos dos seus protagonistas eran institucionistas, o que non din en devandita Exposición, en cambio, é que é inminente a derriba dos edificios da Institución Libre de Ensino , por decisión de persoas e Institucións que promoven esta Exposición da JAE, o que nos corrobora a esquizofrenia reinante nesa contorna: Se esta enxalzando á ILE por unha banda como fonte de inspiración da JAE e á vez quérella eliminar da face da terra , para edificar “A ILE do século XXI”, de novo formato ¿a quen servirá esta ILE de inspiración?
Pois seguramente como novo trampolín , aos que xa utilizaron a Residencia de Estudantes para promocionar as súas carreiras , e saíulles moi ben, iso se, ao prezo de esconder á cidadanía desde fai anos, un vestixio da República, como é o Refuxio antiaéreo do “Outeiro dos Chopos”, unido ao recordo dun Hospital de Carabineros que curou por centos de enfermos de paludismo da Fronte do Xarama, e que estivo dirixido polo que fose nomeado Delegado da JAE en Madrid, Luís Calandre Ibáñez.
LQSomos. Cristina Calandre Hoenigsfeld. Xaneiro de 2008